Kalp Kapakları
Kalp kapaklarınız; kalbinizin odacıkları arasında kanın geçişine olanak tanımak amacıyla açılıp kapanan kapakçıklardır. Kalp kapaklarınızda bir problemin varlığı, kanın kalp ve vücudunuzda olması gerektiği şekilde dolaşamaması anlamına gelir. Bu durum, sağlıklı hissetmenizi engeller. Fakat, kapak cerrahisi, kapak problemini giderebilir ve böylece kalbiniz daha iyi çalışabilir.
Kalbiniz; vücuda oksijen yönünden zengin kan sağlamak üzere durmaksızın çalışan bir pompadır. Dört adet kalp kapağı, sadece tek bir yöne doğru kanın geçişine izin vererek kanın kalp içindeki dolanımını ve yönlendirilmesini kontrol ederler. Bir ya da birden fazla kapakta problem varsa kalp daha fazla çalışmak zorunda kalır.
Kalp kapak sorununuz varsa aşağıdakilerden bir ya da bir kaçı görülebilir:
Sırt üstü yattığınızda solunum zorluğu
Efor sırasında hırıltı, öksürük ya da nefes darlığı
Öksürük ya da nefes darlığı nedeniyle gece uyanmaları
Güçsüzlük, çabuk yorulma ya da yorgunluk
Baş dönmesi nöbetleri, bayılma nöbetleri
Ayak bilekleri ya da ayaklarda şişlik
Hızlı, çarpıntı şeklinde kalp atışları ya da göğüste kanat çırpma hissi
Göğüs ağrısı ya da göğüste basınç hissi
Normal Bir Kalpte Kapaklar Nasıl Çalışır?
Kalp 4 odacığa ayrılmıştır. Üst odacıklar atrium (kulakçık) ve alt odacıklar da ventrikül (karıncık) olarak adlandırılır. Kapaklar açılarak kanın diğer odacığa geçişine olanak tanırlar. Kalbin kasılması esnasında karınklardaki kan akciğerlere ve tüm vücuda pompalanır. Bu şekilde kapaklar kalp içinde ve vücutta mümkün olduğunca en aktif biçimde kanın dolanımını sağlamış olurlar. Kalpte sağ kulakçık-sağ karıncık arasında triküspit, sol kulakçık-sol karıncık arasında mitral, akciğer anadamar çıkışında pulmoner, aort daman çıkışında aort kapağı olmak üzere 4 kapak vardır.
Kalp Kapak Problemleri
Bir kapak, olması gerektiği gibi açılamaz ya da kapanamaz ise kapak hastalığından bahsedilir. Bir kapak tam olarak açılamazsa kalp daha dar bir aralıktan kanı pompalamak zorunda kalır. Bir kapak tam olarak kapanamazsa bir miktar kan geriye doğru sızar. Her iki durumda da aynı miktar kanın hareketi için kalp daha fazla çalışmak zorunda kalır. Zamanla, bu ekstra iş yükü kalp kasının yorulmasına ve zayıflamasına (kalbin büyümesine) neden olabilir.
Açılma Problemleri (Stenoz: Darlık)
Bir kapak tam anlamı ile açılamazsa problem, darlık (stenoz) olarak adlandırılır. Kalsiyum birikmesi zamanla kapağı sertleştirir ve açılmasını zorlaştırır. Kapak gerektiği şekilde açılamazsa kan daha dar bir aralıktan geçmek zorunda kalır. Bu durumda kalp kanı gönderebilmek için daha fazla çalışır. Daralmış olan kapağın gerisinde kan birikmesi olur. Kalp gerektiği kadar kan pompalayamaz hale gelir. Zamanla darlık daha da kötüleşir. Kapanma Problemleri (regürjitasyon: yetmezlik)
Kapak, tam olarak kapanamadığı zaman problem, yetmezlik (regürjitasyon) olarak adlandırılır. Kapak, daha fazla dokuya sahiptir ya da gevşemiş veya kısalmıştır. Kapağı destekleyen yapılar yırtılmış da olabilir. Sıkıca kapanamayan bir kapak, kanın kapaktan geriye sızmasına neden olur. Kalp, aynı kanı tekrar tekrar pompalamak zorunda kalır. Bu durumda kalp kası giderek yorulacaktır.
Kapak Hastalığının Nedeni
Kapak hastalıklarının bir çok nedeni vardır. Kalp kapakçığında doğuştan bir sorun olabilir. Romatizmal ateş ya da başka bir bakteriyel enfeksiyon kapakta hasara neden olabilir. Bazen koroner arter hastalığı da (kalpte kan damarlarının tıkanması) kalp kapak problemlerine neden olabilir. Ya da kapaklar yaşlanma ile aşınmış veya kireçlenmiş olabilirler.
Kalp Kapak Ameliyatları
Kapak cerrahisi sırasında bir ya da birden fazla kalp kapağı onarılabilir ya da değiştirilebilir. Onarımın anlamı daha iyi çalışmasını sağlamak üzere hastanın kalp kapağının düzeltilmesi demektir. Kapağın değiştirilmesi ise, hastalıklı kapağın tamamen çıkartılarak yerine yeni
bir mekanik veya biyolojik bir kapağın yerleştirilmesi anlamına gelir. Cerrahiye başlamadan kapağın onarılması ya da değiştirilmesi için kesin bir karar vermek mümkün olmayabilir.
Kapağın Onarılması
Kapağın daha aktif işlev görebilmesi için, kapak onarımı sırasında kapağın bazı kısımları yeniden şekillendirilir. Belli bazı kapak problemleri onarılabilir özelliktedir. Yetmezlik durumunda, fazla olan doku çıkarılır ya da kapağın parçaları güçlendirilerek daha sıkı kapanması sağlanır. Bu da kapağın açıklığı çevresine bir halkanın dikilmesi ile başarılabilir. Darlık (stenoz) için, darlık oluşturan bölge genişletilebilir. Bu şekilde kapak, olması gereken açıklık oranına getirilir ve kapağın fonksiyonu düzelir. Bazen darlık, bir balon girişimi ile de giderilebilir. Bu işlem, kapağı gerer ve böylece yapışıklık oluşturan yerlerin açılması sağlanır. Kapak serbest hareketini yeniden kazanır.
Kapak Değişimi
Bir kapak onarılamayacak durumda ise protez bir kapak ile değiştirilir. İki çeşit protez kapak mevcuttur:
Mekanik kapaklar; insan ürünü malzemelerden oluşturulurlar. Bu tipte kapaklann kullanılması durumunda bir antikoagülan ("kan sulandıncı" olarak da adlandınlır) ilacın ömür boyu kullanılması gerekir. Bu türden ilaçlar kapak üzerinde ve civarında pıhtı oluşumuna engel olurlar.
Biyolojik (doku) kapaklar; sığır ya da organ bağışında bulunmuş insanlardan alman kapaklardır. Bu tür kapaklar mekanik kapaklar kadar dayanıklı değildir. Fakat, uzun süreli olarak kan sulandıncı ilaç tedavisi gerekmeyebilir.
Doktorunuz en uygun kapağın seçilmesi için sizinle aynntılı olarak görüşecektir. Dikkate alınması gereken etkenler; yaş, meslek, kapak boyutu, kalbin performans durumu, kalp ritmi, kan sulandıncı ilaç kullanmak için durumun uygun olup olmaması ve yeni bir kapak için duyulan ihtiyacın derecesidir.
